දේශපාලන විද්යාව
දේශපාලන විද්යාව
දේශපාලන විද්යාව ගතික විෂයකි..
දේශපාලන විද්යාව හැදෑරීමේදී රාජ්ය පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කරන අතර ආණ්ඩුව පිළිබඳවද හදාරනු ලබයී..
ආණ්ඩුව ව්යවස්ථාදායකය , විධායකය,අධිකරණය ලෙස කොටස් 3 බෙදා වෙන් කර අධ්යනය කරයී.
ව්යවස්ථාදායකය නීතී සම්පාදනය කිරීම සඳහා යොදවා ඇත.
විධායකය
බලය විධායකය (Executive) යනු රජයක නීති ක්රියාත්මක කිරීම, රටේ දෛනික පාලනය සහ විදේශ සම්බන්ධතා කළමනාකරණය කිරීම භාරව සිටින ආණ්ඩුවේ අංශයයි; එය ජනාධිපති, අගමැති, අමාත්ය මණ්ඩලය, රාජ්ය සේවකයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර, බලතල බෙදීමේ න්යාය අනුව නීති සම්පාදනයට සහභාගී නොවී නීති බලාත්මක කිරීමේ කාර්යය ඉටු කරයි, නමුත් බොහෝ විට එය රටේ නීති සම්පාදනයන් යෝජනා කිරීමේ කාර්යය ද කරයි.
විධායකයේ කාර්යභාරය (Usage Examples):
නීති ක්රියාත්මක කිරීම: පාර්ලිමේන්තුවෙන් සම්මත කරන නීති සහ ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කිරීම.
පාලනය: රටේ දෛනික පරිපාලනය සහ රාජ්ය ආයතන (පොලිසිය, හමුදාව, රාජ්ය සේවය) මෙහෙයවීම.
විදේශ ප්රතිපත්ති: රටේ විදේශ සම්බන්ධතා සහ ජාත්යන්තර ගිවිසුම් කළමනාකරණය කිරීම.
නීති සම්පාදනයට දායක වීම: බොහෝ විට නව නීති යෝජනා කිරීම සහ ඒවා සම්පාදනයට මුලපිරීම.
ආරක්ෂාව: ජాతీయ ආරක්ෂාව සහ සාමය තහවුරු කිරීම.
ආකෘති (Models):
ජනාධිපති ක්රමය (Presidential System):
ජනාධිපතිවරයා රජයේ සහ රාජ්යයේ ප්රධානියා වන අතර විධායකය ව්යවස්ථාදායකයෙන් වෙන්වී ස්වාධීනව කටයුතු කරයි (උදා: ඇමෙරිකාව).
පාර්ලිමේන්තු ක්රමය (Parliamentary System):
අගමැතිවරයා රජයේ ප්රධානියා වන අතර ඔහු පාලක පක්ෂයේ නායකයායි (උදා: එක්සත් රාජධානිය, ශ්රී ලංකාව).
අර්ධ-ජනාධිපති ක්රමය (Semi-Presidential System): ජනාධිපතිවරයා සහ අගමැති අතර බලතල බෙදී තිබීම (උදා: ප්රංශය).
සාමාජිකයන්:
රජයේ ප්රධානියා: ජනාධිපති හෝ අගමැති.
අමාත්යවරු (Cabinet Ministers): විවිධ අමාත්යාංශ (සෞඛ්ය, අධ්යාපන) භාරව සිටීම.
රාජ්ය නිලධාරීන් (Civil Servants): රාජ්ය සේවයේ නිලධාරීන් විධායකයට සහාය වීම.
අධිකරණය
ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණය යනු ශ්රී ලංකාවේ යුක්තිය පසිඳලීම සඳහා වගකිව යුතු සිවිල් උසාවි සහ අපරාධ උසාවිවේ. ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් උසාවි නිර්වචනය කර ඇත්තේ සාම්ප්රදාය තුල ස්වාධීන ආයතන ලෙස ය. ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණය ඉංග්රීසි සාමාන්ය නීතිය, රෝම-ලන්දේසි සිවිල් නීතිය සහ චාරිත්රානුකූල නීතියේ එකතුවක් වන ශ්රී ලංකා නීතිය ක්රියාත්මක කරයි. ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ 1978 අංක 02 දරන අධිකරණ පනත යටතේ ස්ථාපිත කර ඇත. 1978 ව්යවස්ථාවේ 105 වන වගන්තියට අනුව ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතිය දැනට ඇති ආකාරයට සකස් විය.
Balance justice
1978 ව්යවස්ථාවට අනුව , මෙරට අධිකරණය ආයතන තුනකින් සමන්විත විය
ශ්රී ලංකා ජනරජයේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හෙවත් සුප්රීම් උසාවිය
ශ්රී ලංකා ජනරජයේ අභියාචනාධිකරණය
ශ්රී ලංකා ජනරජයේ මහාධිකරණය සහ පාර්ලිමේන්තුව විසින් කලින් කලට පිහිටුවාගත හැකි වෙනත් විනිශ්චය අධිකාරී ඇති ආයතන (සමත මණ්ඩලය වැනි)
නීති පැනවීම සහ නීති සම්බන්ධ තීරණ ගැනීමේ දී පාර්ලිමේන්තුව යෝජනා සම්මත කරගත යුතුය.
Comments
Post a Comment